Parrandachilikda ichirgich tanlovi ko‘pincha oddiy ko‘rinadi, ammo u suv sarfi, to‘shamaning quruqligi, kasallik xavfi va kundalik mehnatga sezilarli ta’sir qiladi. Kichik hovli xo‘jaligida oddiy tog‘oracha yoki chelak yetarli bo‘lishi mumkin. Bosh soni ko‘payganda esa suvning tez ifloslanishi va to‘kilishi katta muammoga aylanadi.
Amaliyotda eng ko‘p uchraydigan ikki variant — nippelli ichirgich va oddiy ochiq ichirgich. Quyida ularning afzalliklari, kamchiliklari hamda O‘zbekiston sharoitida qaysi vaziyatda qaysi biri ma’qul ekani tushuntiriladi.
Nippelli ichirgich nima?
Nippelli ichirgich — suv quvuriga o‘rnatiladigan, qush tumshug‘i bilan bosganda oz miqdorda suv chiqaradigan klapanli tizim. U odatda suv baki, quvur, nippel va quvurni mahkamlovchi qismlardan tashkil topadi. Ba’zi modellar ostida tomchi ushlagich kosachasi bo‘ladi.
Nippel qush bosimi ta’sirida ochiladi va bosim to‘xtaganda yana yopiladi. Shu sababli suv ochiq holda turmaydi, chang, yem va axlat bilan bevosita aralashmaydi.
Oddiy ichirgich qanday ishlaydi?
Oddiy ichirgichda suv idish yoki lotok ichida ochiq bo‘ladi. Qush tumshug‘ini suvga botirib ichadi. Bunday idishlar plastmassa, metall yoki rezinadan tayyorlanishi mumkin. Ayrimlari avtomatik to‘ldirish klapaniga ega, boshqalari esa qo‘lda to‘ldiriladi.
Uning asosiy kuchli tomoni — tuzilishi sodda, narxi nisbatan arzon va foydalanishni qushlar tez o‘rganadi. Biroq idishdagi suvga chang, pat, yem qoldig‘i va to‘shama tushishi oson.
Nippelli va oddiy ichirgichning asosiy farqlari
| Mezon | Nippelli ichirgich | Oddiy ichirgich |
|---|---|---|
| Suv isrofi | To‘g‘ri o‘rnatilsa juda kam | To‘kilish ehtimoli yuqori |
| Gigiyena | Suv yopiq tizimda saqlanadi | Ochiq suv tez ifloslanadi |
| To‘shama holati | Odatda quruqroq qoladi | Suv sachrashi sabab namlanishi mumkin |
| Boshlang‘ich xarajat | Quvur va jihozlar sabab yuqoriroq | Arzon va sodda |
| O‘rnatish | Balandlik va bosimni sozlash kerak | Deyarli talab qilmaydi |
| Parvarish | Quvur va nippellar nazorati zarur | Idishni tez-tez yuvish kerak |
| Katta poda uchun mosligi | Yaxshi | Mehnat va nazorat ko‘proq talab qiladi |
Nippelli ichirgichning afzalliklari
1. Suv kamroq isrof bo‘ladi
Qush faqat ichish paytida nippelni bosadi. Suv doimiy oqib turmagani uchun idish ag‘darilishi yoki qushlar suvni sochishi kamayadi. Bu ayniqsa to‘shamali pol tizimida muhim: nam to‘shama ammiak hosil bo‘lishi va mikroorganizmlar ko‘payishi uchun qulay sharoit yaratadi.
2. Suv nisbatan toza saqlanadi
Yopiq quvurdagi suv ochiq lotokdagi suvga qaraganda chang va yem bilan kamroq ifloslanadi. Shunga qaramay, nippelli tizimni ham muntazam yuvish kerak. Toza ko‘rinayotgan suv xavfsizligi to‘liq kafolatlanganini anglatmaydi.
3. Katta poda uchun qulay
Bir nechta nippel quvur bo‘ylab joylashtirilsa, qushlar suvga bir necha nuqtadan kira oladi. Ishchi har bir idishni kun davomida qayta-qayta to‘ldirishga kamroq vaqt sarflaydi.
4. Pol va to‘shama quruqroq qoladi
Tomchi ushlagichlar to‘g‘ri o‘rnatilganda suvning polga tushishi cheklanadi. Bu to‘shama sifati, oyoq kaftlari holati va xonadagi hidni boshqarishga yordam beradi.
Nippelli ichirgichning kamchiliklari
Jo‘jalar uni darhol o‘rganmasligi mumkin
Yangi joylashtirilgan jo‘jalar suv manbasini topa olmasligi ehtimoli bor. Ayniqsa dastlabki kunlarda bir necha qushning tumshug‘ini nippelga ehtiyotkorlik bilan tekkizib, suv tomchisini ko‘rsatish foydali. Suvsiz qolish belgilari sezilsa, tizim balandligi va ishlashini zudlik bilan tekshirish kerak.
O‘rnatishdagi xato sizib chiqishga olib keladi
Nippel qiya o‘rnatilsa, quvur bosimi mos kelmasa yoki rezina zichlagich shikastlansa, suv tomchilashi mumkin. Bu muammo oddiy ichirgichdagi kabi darhol ko‘rinmasligi ham mumkin, shuning uchun quvur osti muntazam ko‘zdan kechiriladi.
Qishda muzlash xavfi bor
Ochiq yoki sovuq xonada quvur va nippellardagi suv muzlashi mumkin. Qishki sharoitda quvurni sovuqdan himoyalash, suvni muzlatib qo‘ymaslik va elektr isitish yechimlaridan foydalanishda yong‘in xavfsizligiga rioya qilish kerak. Elektr jihozlarini nam muhitda himoyasiz qoldirmang.
Oddiy ichirgichning afzalliklari
- narxi arzon va topish oson;
- o‘rnatish uchun maxsus quvur yoki bosim tizimi talab qilinmaydi;
- jo‘jalar suvni tez topadi;
- kichik poda va vaqtincha saqlash uchun qulay;
- nosozlikni ko‘z bilan darhol aniqlash mumkin.
Oddiy ichirgichni tanlasangiz, uning og‘ir va ag‘darilishi qiyin bo‘lishiga e’tibor bering. Idish balandligi qushlarning ko‘krak yoki yelka darajasiga yaqin bo‘lsa, suvga to‘shama tushishi va sachrash kamayadi.
Oddiy ichirgichning kamchiliklari
Ochiq suv idishi tez ifloslanadi. Qushlar unga oyoq bosishi, yemni suvga tashlashi yoki patlarini tushirishi mumkin. Issiq havoda iliq suvda mikroorganizmlar tezroq ko‘payishi ehtimoli bor. Shu sababli idishdagi suvni muntazam yangilash va idishni yuvish zarur.
Idishning polga qo‘yilishi yana bir muammo tug‘diradi: to‘shama namlanadi, sachragan suv atrofida loyqa joy paydo bo‘ladi va ichirgich ag‘darilib ketishi mumkin. Ochiq ichirgichlardan foydalanganda ularni panjara yoki maxsus taglikka mahkamlash ma’qul.
Qaysi ichirgich qaysi xo‘jalik uchun mos?
Kichik hovli xo‘jaligi
Agar sizda oz sonli tovuq bo‘lsa va ichirgichni kun davomida bir necha marta tekshirish imkoniyati mavjud bo‘lsa, sifatli oddiy ichirgich iqtisodiy jihatdan ma’qul bo‘lishi mumkin. Bunda suvning tozaligi, idishning ag‘darilmasligi va soyada turishi muhim.
Jo‘ja boqish
Dastlabki bosqichda jo‘jalar uchun mo‘ljallangan pastroq ichirgich yoki maxsus kichik nippel tizimi ishlatiladi. Nippelli variantda har bir jo‘ja suv manbasini topganiga ishonch hosil qiling. Juda baland o‘rnatilgan nippel jo‘janing suv ichishini qiyinlashtiradi.
Broyler fermasi
Bosh soni ko‘p bo‘lsa, nippelli tizim odatda qulayroq: suv isrofi va to‘shamaning namlanishi kamayadi, xizmat ko‘rsatish markazlashadi. Biroq tizimni loyiha asosida o‘rnatish, yetarli nippel sonini ta’minlash va har kuni sizib chiqishni tekshirish kerak.
Tuxumdor tovuqlar
Tuxumdor tovuqlar uchun ham nippelli tizim samarali bo‘lishi mumkin. Qushlar suv ichishga bemalol yetishi, nippel balandligi poda yoshiga mos bo‘lishi va barcha qushlar bir vaqtda suvga kira olishi muhim.
Nippelli ichirgichni tanlashda nimalarga qarash kerak?
- Material: oziq-ovqat va ichimlik suvi bilan ishlashga mos, zanglamaydigan materialni tanlang.
- Suv bosimi: ishlab chiqaruvchi ko‘rsatmasidagi bosim diapazoniga amal qiling. Haddan tashqari bosim sizib chiqishga sabab bo‘lishi mumkin.
- Tomchi ushlagich: ayniqsa polga to‘shama solingan xonalarda foydali.
- Quvur diametri: quvur poda hajmiga mos bo‘lishi va oxirgi nuqtalarda ham suv yetib borishi kerak.
- Zaxira qismlar: nippel, zichlagich va ulash moslamalari alohida topilishini oldindan tekshiring.
- Tozalash imkoniyati: quvur uchini ochib yuvish va tizimni dezinfeksiya qilish qulay bo‘lsin.
Ichirgichni to‘g‘ri joylashtirish bo‘yicha amaliy qoidalar
- Ichirgichni quyoshning bevosita nuri tushmaydigan, ammo qushlar oson yetadigan joyga qo‘ying.
- Oddiy idishni yemlikdan biroz uzoqroq joylashtiring, shunda yem suvga kamroq tushadi.
- Nippel balandligini qushlarning bo‘yni yuqoriga ozgina cho‘ziladigan darajada sozlang.
- Yangi partiya keltirilganda barcha nippellardan suv chiqayotganini tekshiring.
- Har kuni suv sizishi, qushlarning navbatda tiqilib qolishi va ayrim qushlar suvga yetolmayotganini kuzating.
- Suv baki yopiq bo‘lsin, lekin uni yuvish va tekshirish imkoniyati saqlansin.
Gigiyena va suv sifati
Qaysi turdagi ichirgich tanlanishidan qat’i nazar, suv sifati parrandalar salomatligi uchun muhim. Ichimlik suvi loyqa, badbo‘y yoki noma’lum manbadan olinadigan bo‘lsa, mahalliy veterinariya mutaxassisi yoki suv laboratoriyasi bilan maslahatlashish ma’qul.
Ochiq ichirgichlar har kuni yuvilishi, shilimshiq qatlam va yem qoldiqlaridan tozalanishi kerak. Nippelli tizimda esa bak, quvur va nippellar belgilangan reja asosida yuviladi. Dezinfeksiya vositasini tanlashda uning yorlig‘idagi ko‘rsatmalarga amal qiling; turli kimyoviy vositalarni o‘zboshimchalik bilan aralashtirmang.
Eng amaliy yechim: aralash tizim
Ba’zi xo‘jaliklarda ikki xil ichirgichdan birgalikda foydalanish mumkin. Masalan, yangi jo‘jalar uchun dastlab past oddiy ichirgich qo‘yilib, asosiy suv manbasi sifatida nippel tizimi ishlatiladi. Jo‘jalar nippelga o‘rganganidan keyin ochiq idish olib tashlanadi.
Bu usul favqulodda vaziyatda ham qo‘l keladi, ammo zaxira ichirgich toza va xavfsiz bo‘lishi kerak. Ochiq idishni doimiy ravishda nippel tizimi o‘rnida qoldirish esa suv ifloslanishi va to‘shamaning namlanishini qayta kuchaytiradi.
Yakuniy xulosa
Nippelli ichirgich suvni tejash, gigiyenani yaxshilash va katta poda bilan ishlashda odatda ustun. U boshlang‘ich xarajat va o‘rnatish bo‘yicha murakkabroq, lekin to‘g‘ri sozlansa kundalik mehnatni kamaytiradi.
Oddiy ichirgich kichik xo‘jalik, vaqtincha saqlash yoki jo‘jalarni yangi suv manbasiga o‘rgatish uchun qulay va arzon. Biroq uni tez-tez yuvish, suvni yangilash va to‘kilishni nazorat qilish talab etiladi.
Tanlovni faqat narxga qarab emas, poda soni, xonadagi to‘shama turi, suv manbasi, xizmat ko‘rsatish imkoniyati va mavsumiy haroratga qarab qiling. Har qanday tizimda toza suvning uzluksiz mavjudligi va muntazam nazorat birinchi o‘rinda turadi.